است و باعث دخولِ آتش جهنّم مىشود و كفّاره در دنيا ندارد . « 1 » و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت نموده كه : قسم دروغ ، خانه‌ها را خراب مىكند و اهالى خانه را برمىاندازد . « 2 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : قسم به خداى تعالى مخوريد ، نه قسم راست و نه دروغ ؛ زيرا كه خداى - عزَّ و جلَّ - از آن نهى فرموده به قول خود كه : « لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ » « 3 » . « 4 » و « عُرْضَةً » را به معنى چيز مبتذل و علّت مانعه و حجّت و قوّت ، تفسير كرده‌اند - . و شيخ طوسى - قدّس اللَّه روحه - در تهذيب ، از آن حضرت ، روايت كرده كه به سَدير مىگفت : يا سَدير ! كسى كه قسم دروغ به خداى تعالى مىخورد ، كافر است و كسى كه قسم راست به خداى تعالى مىخورد ، گناه‌كار است ؛ زيرا كه خداى تعالى مىفرمايد كه : « لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ » . « 5 » و از جملهء قسم‌هاى بسيار بد ، قسم خوردن به بيزارى از دين يا از پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم يا از ائمّه عليهم السلام است و از احاديث ظاهر مىشود كه كسى كه چنين قسمى خورَد ، از ايشان بيزار مىشود و از اين قسم ، در ميان عوام ، شايع است . و جمعى از علما گفته‌اند كه در چنين قسمى ، كفّاره لازم مىشود و از لازم ساختن چيزها بر خود به طريق قسم ، مطلقاً نهى واقع شده و چنانچه قسم دروغ ، بد است ، راضى نشدن بر چيزى كه كسى قسم خورد هم بد است و با وجود آن كه قسم دروغ خورده باشد ، مىبايد ساكت و راضى شد و او را به خداى تعالى گذاشت تا او را به عمل خودش جزا دهد . [ شانزدهم : دروغ ] شانزدهم از جملهء كبائر - چنانچه از حديث اعمش كه ابن بابويه رحمه الله در خصال از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام و از حديث « شرايعِ دين » كه در عيون أخبار الرضا عليه السلام از حضرت امام رضا عليه السلام روايت كرده ، ظاهر مىشود - ، دروغ گفتن است . « 6 » و احاديث در باب مذمّت دروغ گفتن ، قبل از اين مذكور شد و بدترين دروغ‌ها ، دروغ بر خدا و رسول و ائمّه عليهم السلام است و در خصوص آن ، وارد شده كه از جملهء كبائر است ، چنانچه ابن بابويه ، در كتاب من لا يحضره الفقيه و كتاب ثواب الأعمال ، از

--> ( 1 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 366 ، ح 4297 . ( 2 ) . همان ، ص 367 ، ح 4298 . ( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 224 . ( 4 ) . الكافى ، ج 7 ، ص 434 ، ح 1 . ( 5 ) . تهذيب الأحكام ، ج 8 ، ص 282 ، ح 1034 . ( 6 ) . الخصال ، ص 610 ، ح 9 ؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 134 ، ح 1 .